Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma yakmadan başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar bilhassa yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Bu aşamada no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo nasıl içilir gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte damakta beliren koku ne kadar belirgin ise yoğunluk o ölçüde fazla sayılır ve bu basit adım bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu o anda yazmak iyi olur, çünkü hafıza çabucak kaybolur. Her çubuğu iki kez denemek hatayı önler zira kalabalık ortamlarda hafif kokular kolayca gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi değildir; yalnızca gücü gösterir. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak ve kriterleri baştan netleştirmek en doğru yol olur. Kriter belli olunca her çubuk aynı terazide değerlendirilir böylece notlar birbirini destekler. Değerlendirme esnasında telefon uzakta durursa odaklanma güçlenir.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle ölçmek doğru olmaz ayrıca baştan davranıp hüküm vermek kolay yapılan bir yanlıştır. Başlangıç bölümde koku genellikle hafif ve net gelir tabii ki bu sıralama her çubukta aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer çünkü asıl tat genellikle burada gizlidir. İkinci evrede aroma gücü sıklıkla yükselir ama tonlar koyulaşır hem de genellikle başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim eksik olur. Petit churchills tadım notları benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç gelir gerçekten bu sebeple sakin ilerlemek fayda getirir. Son bölümde ısı arttığından sertçe tonlar baskın olabilir nitekim ısınmış yaprak kendi karakterini ancak orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir puan yazmak daha adil değerlendirme verir. Bölümlerin geçişi genellikle net olmaz, o nedenle yaklaşık olarak üç parçaya bölmek işinizi görür. Değişimleri fark etmek adına nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Art arda çekmek ısıyı artırır ve tadı bozar.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Aroma gücünü puanlamak kişisel yorumu daha okunur kılar her zaman sabit ışık ve sessiz bir ortam seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu tadımcı için işe yarar bu durum tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir yapar. 1 belli belirsiz aromayı, beş ise ağızda uzun süre kalan güçlü notayı gösterir böylece odak bölünmez ve yorum doğruluğu artar. On beş dakikalık puro benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük basamaklarda kalır ve ileride okunduğunda hangi noktayı düşündüğünüz kolayca hatırlanır. Petit julietas 25'lik neye benzer gibi aynı boydaki bir kutu de tatlı tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir yoksa aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Puanı yazmadan önce en az üç çekiş yapmak şarttır öte yandan yarım puanlar yazmak gereksiz bir karmaşa getirir. Skalayı her seferinde değiştirmemek karşılaştırmayı mümkün kılar. Ölçeğin orta noktası en çok tercih edilen puandır, çünkü ılımlı aromalar çoğunluğu kapsar. Uç noktalardaki notlar gerçekten istisnai durumlarda verilmelidir. Bu sayede not defteri anlamlı olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, yanışın hızını ve yoğunluğunu belirgin biçimde etkiler bu nedenle kül çizgisinin eşit ilerlemesini de gözlemek yararlıdır. İnce bir çubuk hızla yanar, dolayısıyla baharatlı tonlar erken öne çıkar nitekim dar çaplılarda sıcaklık artışı çok daha hızlıdır. Tadımda petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen fark edersiniz ısınma temposu de tadı doğrudan değiştiren bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde duman daha yavaş akar ama notalar daha geç belirir ve bu hız aromanın algılanma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir küllenme düzensizse not kısmına eklenmelidir. Yavaş yanış aromayı daha ayrıntılı yapar fakat gücünü azaltmaz tersine kalın çubukta duman daha uzun bir süreye yayılır. Dolayısıyla çapı not defterine eklemek unutulmamalı. Değişik kalınlıklarda iki ürünü aynı oturumda tadarken ilk olarak dar çaplıyı sonra kalını seçmek mantıklıdır. Bu şekilde güçlü tat hafif olanın izlenimini gölgelemez. İkisi arasındaki bekleme süresi en az otuz dakika olmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki kanaldan gelir: damaktaki tat ve burun boşluğunun yakaladığı koku oysa ikisi birbirini tamamlar fakat eş anlamlı değildir. Gücü dikkatle yorumlamak için bu iki kanalı ayrı kaydetmek iyi olur bu ayrım başta önemsiz görünse de yorumları oldukça etkiler. Nefesi dudaktan bırakırken burun yoluyla hafifçe bırakmak retrohale denemesidir örneğin ılık bir soluk kokuyu çok zengin açar. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu yöntemle aroma tarafını belirgin verir üstelik burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler sağlam olmaz. Short sports neye benzer gibi ince bir çubuk de fındıksı notayı daha kısa bırakır hızlı bir nefes ise ince tonları siler. Yoğunluk dilde düşük ama koku tarafında belirgin olabilir aynı şekilde çok sıcak bir öğünden sonra duyarlılık azalır. Bu iki notu yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayrı yazmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan kişiler için önce burundan algılanan notalara bakmak daha kolaydır. Zamanla dil kısmı de ayrıntı göstermeye başlar. Farklı aromaları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız yorulduğunda aroma gücü olduğundan düşük algılanır ayrıca yemek arasında tadım yapıyorsanız bu ayrıntı iyice değer kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra ılık bir yudum su almak yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün olduğu gibi görmenizi sağlar. Wide churchills neye benzer benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda yeterlidir zira doymuş bir damak en belirgin notayı bile silik hissettirir. Şekersiz kahve kakao tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise onları gölgeler ayrıca çok soğuk sıvılar dili duyarsızlaştırır ve aroma hissini azaltır. Beşli ince puro paketi benzeri ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri suyla daha temiz anlaşılır o nedenle hazırlık adımı atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her tadımda aynı seçmek karşılaştırmayı korur nitekim tatlı sıvıdan sonra keskin tonlar olduğundan sert hissedilir. Doyduktan hemen sonra tadım denemek doğru olmaz. Su ve kahve dışında çay de kullanılabilir; asıl mesele seçimin sade kalmasıdır. Ağız temizlendikten ardından birkaç dakika beklemek faydalıdır. Aceleyle başlanan tadım çoğunlukla hatalı kalır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Sigarillo formatında içim hızlı olduğundan yoğunluk dalgalanması daha dar bir alanda yaşanır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde hızla kaybolabilir. Dolayısıyla ilk çekişler ve son çekişler arasındaki oynamayı görmek daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo nasıl içilir gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece aroma gücünü izlemeyi rahatlatır zira her çekişin payı daha fazladır. 20 mini sigarillo gibi mini ölçü ise kakao tonunu çabucak gösterip biter zira geçiş dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek çubuktan daha sağlam sonuç verir bu nedenle sakin ve dengeli nefes tercih edilir. Kutu aroması yakmadan önceki ilk izlenimi belirler dolayısıyla not almayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra denemek daha rahattır. Bunu ayrı kaydetmek yararlıdır. Ölçü küçüldükçe aroma ayrıntısı daralır, ama yoğunluk algısı aynı kalabilir. Bu yüzden küçük çubuk notlarını puro notlarıyla doğrudan karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bir sayfa açmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Bir defalık bir tadım yoğunluk konusunda güvenilir bir fikir vermez yani her tadım önceki denemenin üzerine eklenir. Ruh hali, oda kokusu ile zaman algıyı etkiler bu alışkanlık üç dört tadımdan ardından gözle görülür fayda verir. Bu yüzden küçük bir not defteri tutmak işe yarar yoksa benzer notalar defalarca baştan öğrenilir. Yıl dönümü sürümü puro benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde kakao tonu değişiyor mu görülür üstelik aynı ürüne geri dönüp göz atmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. San cristobal bastiones puro benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını gösterir bu durum boşa emeğe neden olur. Saat, puro adı ile puan tabloya yazılmalı gerçekten en eski kayıtlar sonradan okunduğunda şaşırtıcı farklar gösterir. Puanlar birbirinden iki basamaktan fazla fark varsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçeğiniz netleşir. Defterde kısa ifadeler ayrıntılı paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm güçlü ahşap tonu şeklinde bir not yeterli sayılır. İleride bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, içimin damaktaki ağırlığını tarif eder; aroma gücü de notaların belirginliğidir zira bu iki ölçüt aynı doğrultuda ilerleme göstermek zorunda değildir. Bu iki kavram sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu ikisini ayrı düşünmek sonuçta daha dürüst bir yorum ortaya çıkarır. El principe neye benzer benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir notasını belirgin taşıyabilir mesela ağır bir içim zayıf bir aromayla gelebilir. La cabaña aroma profili gibi dengeli bir kutu de orta dolgunlukla sedir notasını yüksek taşır kaldı ki ağır bir içim notasız de kalabilir. Demek ki hafif içimli bir çubuk güçlü lezzet sunabilir tersi hâl da mümkündür. Farkı görmek için iki ayrı not yazmak yeterlidir bu sebeple tek ifadeyle yoğun yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakıp aroma gücünü tahmin etmek yanlış sonuç verir. Aynı gövdeli iki çubuk arasında yoğunluk ayrımı bulmak ince bir beceridir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ile düzenli kayıt almayı ister. Nihayetinde en güvenilir kriter kendi tercihiniz olacaktır.
Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak
Ortam, aroma izlenimini en az çubuğun kendisi kadar etkiler yani en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle mümkündür. Fazla kuru bir ortamda tütün çabuk yanar böylece keskin notalar abartılır bu sebeple oda şartlarını de deftere geçirmek akıllıca olur. Aşırı nemli ortamda ise çekiş ağırlaşır ve aroma silikleşir sıcaklık ise yaprağın yanma hassasiyetini etkileyen ayrı bir değişkendir. La prado gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu durumu dikkate almak gerekir yoksa iki ayrı günde çıkan not farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Orta gövdeli onlu puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse ayrım net görülür değerlendirme günü seçerken bu etkeni unutmayın. Temiz hava ortamdaki yabancı kokuları dağıtır, yoğun koku ise koku duyusunu bozar oysa asıl etken çoğu zaman ortamdaki hava ya da esinti olur. Değerlendirmeyi her seferinde aynı odada yapmak en güvenilir yoldur. Havasız bir odada koku yoğunlaşırsa ikinci denemenin aroması hatalı okunabilir. Pencere aralığı bırakmak genellikle yeterlidir. Hava akımı çok güçlüyse kül yapısı bozulur.